است . چه جيبهاى ارتفاعات براى مدار واحد در خطّ استوا بر خطّ مستقيم واحد فرود مىآيد ، و اين بدان سبب است كه هريك از دو سطح مدار و دايرهء ارتفاع در استوا بر سطح افق عمود است و در نتيجه فصل مشترك ميان آنها بر سطح افق عمود مىشود يعنى جيب ارتفاع است . پس جيبهاى ارتفاعها در سطح مدار قرار مىگيرند و سطح افق آن را بر خطّ مستقيم مىبرد ، و از همين جهت است كه نوكهاى شاقولها بر اين خطّ مستقيم مىگذرد . و امّا در جاهاى ديگر ، بدان جهت كه جيبهاى مدار بر سطح افق عمود است ، و سطح مدار نسبت به سطح افق تمايل دارد ، پايه‌هاى جيبها بر محيط يك بيضى واقع مىشود كه فصل مشترك ميان افق است با استوانهء مايلى كه اين جيبها اضلاع ( مولّدهاى ) آنند . اين سه ميله را در رصد خورشيد نيز مىتوان به كار برد ، و به علّت وجود شعاع خورشيد و استفادهء از آن براى قرار دادن ميله‌ها در راستاى شعاع خورشيد ، كار كردن با آن آسانتر مىشود ، خواه روش كار با توجّه به سايه‌هاى ميله‌ها باشد يا با نگريستن از سوراخهاى دو صفحهء سوراخدار دو كنار آنها . و دانستن عرض بلد به ميانجيگرى خورشيد از اين راه ممكن است كه : بر سطح افق نيمكرهء بزرگى با كمال درستى بسازيم ، و نقطه‌اى از آن را كه محاذى سمت الرّأس است پيدا كنيم ، كه اين نقطه درست بر وسط نيمكره و در جايى است كه چون شاقولى را در آنجا بياويزيم ، زاويهء آن با همهء اطراف آن از سطح كره يكسان باشد . سپس دايره‌اى همانند چنبر دف مىسازيم كه قطر آن نزديك يك وجب باشد و بر اين چنبر مخروط قائم الزّاويه‌اى بنا مىكنيم كه دايرهء چنبر قاعدهء آن باشد . سطح مخروط را در نزديكى قاعده مشبّك مىسازيم تا بتوان از بيرون به داخل آن نگريست و با دست هرچه را در درون آن است برداشت . سپس در رأس مخروط سوراخ كوچكى مىكنيم و دايرهء قاعده را با چوب تنكى محكم مىسازيم كه با سطح كره مماس باشد و از لغزاندن آن بر اين